ΡΑΔΙΟΚΥΜΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝΙ

Ο Γουλιέλμο Μαρκόνι (1874-1937) ο «πατέρας της Ραδιοφωνίας» γεννιέται στη Μπολόνια της Ιταλίας και είναι ένας αυτοδίδακτος επιστημονικός πειραματιστής από τα νεανικά του χρόνια.

Το 1895, σε ηλικία μόλις 21 ετών, συνδυάζοντας το πηνίο του Χερτζ, το φωρατή του Μπρανλί, την κεραία του Ποπόφ και προσθέτοντας τη δικιά του επινόηση, τη «γείωση», πετυχαίνει εκπομπή και λήψη απόστασης πάνω από 100 μέτρα στο πατρικό του κτήμα. Μη βρίσκοντας την κατάλληλη ανταπόκριση στην πατρίδα του καταφεύγει με τη μητέρα του στην Αγγλία, όπου τα Αγγλικά Ταχυδρομεία τον ενισχύουν και τα πειράματά του στο Λονδίνο φτάνουν το ασύρματο σήμα σε μερικά χιλιόμετρα, με τη Βρετανική Κοινωνία εντυπωσιασμένη. Το ιστορικό μεσημέρι της 12ης Δεκεμβρίου 1901 γεφυρώνει και τον Ατλαντικό Ωκεανό διαψεύδοντας τους απαισιόδοξους που φοβόντουσαν την καμπυλότητα της γης.

Τα ραδιοηλεκτρικά σήματα δικαιώνοντας τον Μαρκόνι αγκαλιάζουν όλη τη γη και κανείς δε θα μπορούσε να φανταστεί τότε πώς θα ήταν η ραδιοφωνία σήμερα. Η διάσωση χιλιάδων επιβατών σε ναυάγια πλοίων, όπως του Τιτανικού τον Απρίλιο του 1912, με 712 επιζώντες χάρη στο S.O.S., βάζει τον ασύρματο του Μαρκόνι με την ειρήνη στις θαλάσσιες συγκοινωνίες και με τον πόλεμο στις διαβιβάσεις.

Το 1909 παίρνει το βραβείο Νόμπελ Φυσικής και επειδή δεν διαθέτει πανεπιστημιακούς τίτλους σπουδών, συνηθίζει να λέει σεμνά για τον εαυτό του ότι είναι πάντα ένας ερασιτέχνης. Πεθαίνει ξαφνικά στις 20 Ιουλίου 1937 αφήνοντας πίσω του δεκάδες εφευρέσεις της ασύρματης ραδιοτηλεφωνίας και ραδιοφωνίας ενώ σε ένδειξη πένθους όλοι οι ραδιοσταθμοί του κόσμου θα σιγήσουν για δύο λεπτά. Όπως πολύ σωστά ειπώθηκε: οι αιθέρες ήταν το ίδιο σιωπηλοί όσο ήταν και πριν την ανακάλυψη των ραδιοκυμάτων του Μαρκόνι.

Στο 1920 τοποθετείται η έναρξη του πρώτου επίσημου ραδιοφωνικού σταθμού στον κόσμο, του KDKA στις ΗΠΑ. Τη σκυτάλη για την Ευρώπη παίρνει η Μ. Βρετανία το 1922 με τους σταθμούς 2LO και BBC.
Το 1925-1926 (ο ακριβής χρόνος έναρξης αμφισβητείται μέχρι σήμερα) ξεκίνησε από την Θεσσαλονίκη το “Ράδιο Τσιγγιρίδη”, ο οποίος ήταν ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια.

Ο ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑΣ

Ο Χρήστος Τσιγγιρίδης γεννήθηκε το 1877 στη Φιλιππούπολη. Σπούδασε μηχανολόγος-ηλεκτρολόγος στο πανεπιστήμιο της Στουτγκάρδης.
Το 1925 ήρθε στη Θεσσαλονίκη με δύο στόχους: την ίδρυση εργοστασίου κατασκευής ραδιοφώνων και τη λειτουργία ραδιοφωνικού σταθμού.
Το 1925-1926 (ο ακριβής χρόνος έναρξης είναι ασαφής) εγκατέστησε στον κήπο του σπιτιού του, στην οδό Βασ. Ολγας 20, τον πρώτο ελληνικό ραδιοφωνικό σταθμό, αλλά και τον πρώτο σε ολόκληρα τα Βαλκάνια. Στηρίχτηκε αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις, χωρίς να έχει οποιαδήποτε υλική ή ηθική βοήθεια από το κράτος.
Οι εκπομπές του σηματοδότησαν την έναρξη της ελληνικής παρουσίας στη ραδιοφωνία.
Οι ελάχιστοι Θεσσαλονικείς που διέθεταν ραδιόφωνα την εποχή εκείνη (σε όλη τη χώρα το 1926 υπήρχαν 200 δέκτες) έκπληκτοι άκουσαν από τους 1334 χιλιόκυκλους των μεσαίων κυμάτων τον εκφωνητή να λέει:
“Εδώ Ράδιο Τσιγγιρίδη” και αμέσως μετά ένα πρόγραμμα με τραγούδια της εποχής.

Το 1926 ιδρύθηκε η ΔΕΘ στο Πεδίο του ’ρεως.
Το 1928 το “Ράδιο Τσιγγιρίδη” μεταφέρθηκε μέσα στο χώρο της ΔΕΘ, σ'ένα μικρό ξύλινο κτίσμα, εκεί που βρίσκεται σήμερα το περίπτερο του Γ' Σώματος Στρατού.
Το πρόγραμμα του σταθμού περιλάμβανε κυρίως ελληνική μουσική, αλλά αργότερα και συνεντεύξεις με ηθοποιούς και λογοτέχνες (Ξενόπουλος κ.α.), ομιλίες, παιδικές εκπομπές και δελτία ειδήσεων.
Την περίοδο λειτουργίας της ΔΕΘ μεταδίδονταν και διαφημίσεις που προέρχονταν από εκθέτες της ΔΕΘ.
Έτσι καλύπτονταν κάποια από τα λειτουργικά έξοδα του σταθμού. Υπήρχε ωστόσο και μερίδα των διαφημιζόμενων-εκθετών που αντί χρημάτων πρόσφερε στον Τσιγγιρίδη κάποια από τα προϊόντα τους!
Στη δεκαετία του '30 το “Ράδιο Τσιγγιρίδη” φαίνεται να εδραιώνεται στη συνείδηση των ακροατών του.
Η ύπαρξη του σταθμού συντελεί στη σημαντική αύξηση των πωλήσεων ραδιοφωνικών συσκευών, οι οποίες έφτασαν τις 5.000 στο τέλος της δεκαετίας, μόνο στη Μακεδονία.
Βασικοί συνεργάτες του Τσιγγιρίδη στη δεκαετία του '30 υπήρξαν οι: Μ. Γροσομανίδης, Ν. Καρμίρης, Α. Στρατίδης, Τραϊανού, Κ. Τσαντσάνογλου κ.α.
Το “Ράδιο Τσιγγιρίδη” ήταν ο πρώτος σταθμός που ανακοίνωσε στη Β. Ελλάδα την επίθεση της Ιταλίας, αφού το σήμα του σταθμού των Αθηνών, που στο μεταξύ ιδρύθηκε, δεν έφτανε μέχρι τη Μακεδονία. Μάλιστα ο Τσιγγιρίδης την κρίσιμη εκείνη περίοδο προκαλούσε εσκεμμένα παράσιτα στη συχνότητα του ιταλικού ανθελληνικού ραδιοσταθμού του Μπάρι.
Μέχρι και το τελευταίο βράδυ πριν την εισβολή των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη, ο σταθμός συνέχιζε να εκπέμπει κανονικά. Την περίοδο της γερμανικής κατοχής (1941-1944) ο Τσιγγιρίδης αναγκάζεται από τους κατακτητές να κλείσει τον σταθμό και μάλιστα φυλακίζεται για μερικούς μήνες.
Τη δεύτερη και τελευταία φάση λειτουργίας του σταθμού αποτελεί η διετία 1944-1946. Στις 17.12.1947 ο πρωτοπόρος της ελληνικής και βαλκανικής ραδιοφωνίας πεθαίνει παραγκωνισμένος από την ελληνική πολιτεία.
Εξαίρεση αποτελεί η κηδεία του η οποία γίνεται με τιμές που δεν είχε γνωρίσει όσο ζούσε. Μέχρι και σήμερα, η αναγνώριση του ρόλου που έπαιξε ο Χρήστος Τσιγγιρίδης στην εδραίωση της ιδέας της ραδιοφωνίας στη χώρα μας, παραμένει μία οφειλή της ελληνικής πολιτείας.

ΡΑΔΙΟΠΕΙΡΑΤΕΣ - ΡΑΔΙΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΤΕΣ

Παρά τα τεχνικά ραδιοφωνικά προβλήματα της Ελλάδας, μιας αναπτυσσόμενης και με τα τραύματα του πολέμου ταραγμένης χώρας, στη δεκαετία του 1960 «ραδιοπειρατές» ή «ραδιοπειραματιστές» ή «ραδιοερασιτέχνες» ή «ραδιόφιλοι» ή «εραστές του ραδιοφώνου» εκπέμπουν παράνομα στις περισσότερες γειτονιές της Αθήνας, στη Θεσσαλονίκη, στην Πάτρα, στην Καβάλα, στη Χαλκίδα, στο Ναύπλιο, στην Κρήτη, στα Νησιά και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας, στα μεσαία κύματα. Ένας από τους πιο θρυλικούς ραδιοπειρατές της εποχής είναι ο Geronimo Groovy, που οι εκπομπές του ακούγονται πολλές φορές από την Αίγυπτο μέχρι την Ιταλία και που παίρνει κάθε χρόνο χιλιάδες γράμματα αλληλογραφίας φανατικών οπαδών του σε διάφορες γλώσσες.

Οι ερασιτεχνικοί ραδιοσταθμοί πολλαπλασιάζονται στις δεκαετίες 1960 και 1970 με τους απόφοιτους των ραδιοτεχνικών και ραδιοηλεκτρολογικών Σχολών, που πειραματίζονται με αυτοσχέδιες ηλεκτρονικές κατασκευές και φτιάχνουν ιδιοκατασκευασμένους ραδιοφωνικούς πομπούς. Οι περισσότεροι από τους μουσικούς ραδιοπειρατές προέρχονται από τα μαθητικά νεανικά δρώμενα και εκπέμπουν ξένα ροκ και λαϊκά ελληνικά τραγούδια, προσπαθώντας με επιμονή να φτιάξουν το δικό τους επικοινωνιακό χώρο με τις τηλεφωνικές αφιερώσεις ενάντια σε μια αρνητικά δικαστική και αυστηρά αστυνομευόμενη κοινωνία.

Ένας από τους ιστορικούς ραδιοπειρατές είναι και ο Γιώργος Κυρλάκης, που λειτουργούσε με το ψευδώνυμο Easy Rider (Ελεύθερος Καβαλάρης) και που είναι ο δημιουργός του «ΕΔΩ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ» κατασκευάζοντας έναν πρόχειρο αλλά κατάλληλο ραδιοπομπό μεσαίων κυμάτων στους 963 χιλιοκύκλους, που ήταν η φωνή της ηρωικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του 1973 στην Αθήνα.